Warszawa / Łomianki, 14 maja 2026 r. — Wojna w Ukrainie, powodzie, blackouty, zagrożenia hybrydowe, cyberataki i rosnąca niepewność geopolityczna sprawiają, że Europa musi na nowo zdefiniować pojęcie bezpieczeństwa. Coraz wyraźniej widać, że odporność państwa nie zależy wyłącznie od wojska, służb ratunkowych, infrastruktury czy systemów ostrzegania. Równie ważne jest to, czy zwykli obywatele wiedzą, jak zachować się w pierwszych minutach kryzysu.
Właśnie na tę potrzebę odpowiada KWTD — Know What To Do / Wiedz, co robić. To nowa platforma edukacyjno-awaryjna, zaprezentowana 14 maja 2026 roku podczas wydarzenia w JAMMAS Conference Center pod Warszawą. Jej celem jest budowanie praktycznej kultury przygotowania w Polsce i Europie — takiej, w której bezpieczeństwo nie jest jedynie tematem kampanii informacyjnych, ale staje się codzienną umiejętnością.
Twórcy KWTD zwracają uwagę, że europejskie społeczeństwa przez wiele lat żyły w przekonaniu, że bezpieczeństwo jest czymś oczywistym. Prąd działa, internet jest dostępny, telefon ma zasięg, a w razie potrzeby służby przyjadą. Jednak doświadczenia ostatnich lat pokazują, że ten porządek może zostać zakłócony bardzo szybko. W sytuacji poważnego kryzysu nawet najlepiej zorganizowane instytucje mogą zostać przeciążone, jeśli miliony ludzi jednocześnie próbują zdobyć informacje, zadzwonić po pomoc, wyjechać z zagrożonego obszaru lub zabezpieczyć rodzinę.
Problem nie polega wyłącznie na braku informacji. W wielu krajach powstają poradniki, instrukcje, komunikaty i systemy ostrzegania. To ważne elementy bezpieczeństwa, ale nie wystarczają, jeśli nie przekładają się na trwałe nawyki. Obywatel może otrzymać dobrze przygotowaną broszurę, przeczytać ją raz i odłożyć na półkę. Po kilku miesiącach większość wiedzy zostaje zapomniana. Tymczasem w prawdziwym zagrożeniu nie ma czasu na długie szukanie instrukcji. Liczą się proste decyzje, zrozumiałe procedury i wcześniejsze przygotowanie.
KWTD zakłada, że edukacja kryzysowa powinna działać inaczej. Nie jako jednorazowy dokument, ale jako proces. Użytkownik ma regularnie uczyć się krótkich, praktycznych zasad postępowania w różnych sytuacjach: podczas blackoutu, powodzi, pożaru, ewakuacji, utraty łączności, zagrożenia chemicznego, biologicznego, radiacyjnego, cyberataku, incydentu terrorystycznego, ataku hybrydowego czy innych zdarzeń nadzwyczajnych.
Jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla projektu jest doświadczenie Ukrainy po 24 lutego 2022 roku. Pierwsze godziny pełnoskalowej rosyjskiej inwazji pokazały, jak szybko społeczeństwo może znaleźć się w sytuacji, w której państwowe systemy reagowania są przeciążone. Linie alarmowe, drogi, stacje paliw, bankomaty, hotele i przejścia graniczne znalazły się pod ogromną presją. Ludzie podejmowali decyzje racjonalne z perspektywy własnych rodzin — chcieli uciec od zagrożenia, znaleźć bezpieczne miejsce, zdobyć paliwo, gotówkę i informacje. Jednak w skali masowej te same decyzje zaczęły pogłębiać chaos.
To doświadczenie jest dla Europy szczególnie cenne. Pokazuje, że przygotowanie obywateli nie jest dodatkiem do systemu bezpieczeństwa, ale jego podstawowym elementem. Człowiek, który wie, co robić, mniej panikuje, szybciej podejmuje decyzje i rzadziej niepotrzebnie przeciąża służby. Może też pomóc osobom w pobliżu — rodzinie, sąsiadom, dzieciom, osobom starszym lub tym, które nie mają dostępu do informacji.
Ukraińskie doświadczenie pokazało również znaczenie technologii. Jednym z przykładów była platforma „Prykhystok”, stworzona po to, aby łączyć osoby potrzebujące schronienia z tymi, którzy mogli je zaoferować. Takie rozwiązania cyfrowe mogą realnie zmniejszać presję na państwo i pomagać w organizacji pomocy. Jednak najważniejsza lekcja brzmi: najlepiej przygotowane społeczeństwo to takie, które zaczyna się uczyć przed kryzysem, a nie dopiero wtedy, gdy kryzys już trwa.
KWTD ma być właśnie takim narzędziem przygotowania. Platforma opiera się na trzech głównych funkcjach: uczyć, prowadzić i koordynować. Po pierwsze, ma uczyć poprzez krótkie codzienne sesje, scenariusze, testy, fiszki i materiały wideo. Po drugie, ma prowadzić użytkownika w momencie zagrożenia, oferując jasne instrukcje dostępne również offline. Po trzecie, ma wspierać lepszą koordynację społeczną, ponieważ przygotowani obywatele działają spokojniej, bardziej przewidywalnie i skuteczniej.
Ważną częścią platformy jest podejście znane z nowoczesnych aplikacji edukacyjnych. Twórcy KWTD porównują naukę bezpieczeństwa do nauki języka obcego. Nie wystarczy raz przeczytać podręcznika, aby mówić w nowym języku. Potrzebne są powtórki, krótkie ćwiczenia, praktyka i stopniowe utrwalanie wiedzy. Tak samo jest z procedurami bezpieczeństwa. Jeśli mają zadziałać pod wpływem stresu, muszą być wcześniej ćwiczone.
„Żadne powtórzenie nie jest stracone. Nigdy. Kiedy nadchodzi ten moment — twoje ręce wiedzą. Twoje ciało wie.”
Denis Sviridov, Instruktor IPSC, Berserk Centrum Rozwoju i Bezpieczeństwa
Dlatego KWTD stawia na mikroedukację i regularne powtarzanie. Zamiast oczekiwać, że użytkownik przeczyta długi dokument, platforma ma angażować go w krótkie, kilkuminutowe sesje. Dzięki temu wiedza ma szansę stać się nie tylko informacją, ale odruchem. W sytuacji kryzysowej taka różnica może być kluczowa.
„Człowiek, który całe życie spędził na piątym piętrze piramidy Maslowa, nagle znajduje się bez drugiego.”
Alesia Shcharbina, CEO FANDS, Co-founder Jenzi
Jednym z istotnych założeń projektu jest również dostępność offline. W czasie blackoutu, przeciążenia sieci lub awarii infrastruktury użytkownik może nie mieć internetu ani zasięgu. Dlatego najważniejsze instrukcje, plany działania, materiały edukacyjne i lokalne informacje powinny być dostępne bez połączenia z siecią. Moment, w którym człowiek najbardziej potrzebuje wiedzy, często jest momentem, w którym najtrudniej ją znaleźć.
KWTD odpowiada także na wielojęzyczną rzeczywistość Europy. W Polsce i innych krajach Unii Europejskiej żyją obywatele różnych państw, migranci, uchodźcy, pracownicy zagraniczni i osoby podróżujące. W sytuacji zagrożenia nie wystarczy, że komunikat istnieje w jednym języku. Musi być zrozumiały dla tych, którzy mają na jego podstawie działać. Dlatego nowoczesna edukacja kryzysowa powinna być dostępna w językach, które użytkownicy naprawdę rozumieją.
Twórcy projektu podkreślają, że KWTD nie ma zastępować państwa, służb ratunkowych, systemów ostrzegania, kursów pierwszej pomocy ani specjalistycznych szkoleń. Platforma ma pełnić funkcję uzupełniającą. System alarmowy informuje, że coś się wydarzyło. KWTD ma pomóc odpowiedzieć na pytanie: co zrobić dalej?
W przyszłości platforma może stać się częścią szerszej infrastruktury odporności społecznej. Możliwe są integracje z systemami ostrzegania, bazami schronów, mapami ryzyka, lokalnymi informacjami o zagrożeniach i usługami publicznymi. Dzięki temu użytkownik mógłby otrzymywać wiedzę nie tylko ogólną, ale dopasowaną do kraju, regionu i miasta, w którym mieszka.
Wokół KWTD ma powstawać również społeczność ekspertów. Do współpracy zapraszani są ratownicy medyczni, lekarze, strażacy, psychologowie, instruktorzy, specjaliści cyberbezpieczeństwa, wojskowi oraz praktycy reagowania kryzysowego. Ich wiedza może zostać przekształcona w praktyczne moduły edukacyjne dostępne dla szerokiej grupy użytkowników.
Przesłanie projektu jest jasne: kultura przygotowania nie polega na strachu. Polega na odpowiedzialności. Tak jak posiadanie apteczki, gaśnicy czy planu ewakuacji nie oznacza oczekiwania katastrofy, tak znajomość podstawowych zasad reagowania jest elementem dojrzałego społeczeństwa.
Europa potrzebuje dziś nie tylko silnych instytucji, ale również obywateli, którzy wiedzą, co robić. KWTD chce sprawić, aby bezpieczeństwo stało się praktyczną, codzienną umiejętnością — dostępną na telefonie, zrozumiałą, regularnie ćwiczoną i gotową do użycia wtedy, gdy naprawdę liczą się minuty.
Prelegenci:
- Jakub Jastrzębski — Specjalista ds. sprzedaży B2B/B2C i rozwoju szkoleń, CSJ – Centrum Strzeleckie Jammas
- Dmytro Dokimchuk — Operations Director, CENTRUM ROZWOJU I BEZPIECZEŃSTWA „BERSERK”
- Alesia Shcharbina — CEO FANDS, Co-founder Jenzi
- Vera Gritsel — CPO & Co-founder Jenzi
- Denis Sviridov — Instruktor PZSS, trener ośrodka CENTRUM ROZWOJU I BEZPIECZEŃSTWA „BERSERK”, członek IPSC, FUNDACJA SVIRIDOVA
Project – KWTD
Organizatorzy:
- FUNDACJA SVIRIDOVA
- Berserk
- CSJ – Centrum Strzeleckie Jammas
- Jenzi
- FANDS
